Een bijzondere plek

afbeelding van Suzan Trienekens

Suzan Trienekens

Veldepidemioloog

Suzan Trienekens werkt als veldepidemioloog in Nigeria aan het voorkomen van ziekte. Vanuit Sokoto bezoekt ze de projecten van Artsen zonder Grenzen in het land.

Tijdens een reis met mijn ouders door Egypte toen ik 10 was, mocht ik niet in de Nijl zwemmen. Het was snikheet, dus een duik in het koele water was meer dan verleidelijk, en ik vroeg op een morgen aan een gids waarom ‘t niet mocht. Sterke stroming? Krokodillen? Hij legde me uit dat er kleine parasieten in het Nijlwater zaten, die me behoorlijk ziek konden maken. Toen ik weer thuis was, las ik alles over infectieziekten en hoe je lichaam, gedrag, omgeving en behandeling infecties kunnen voorkomen en bestrijden.

 

Noma

In de afgelopen jaren heb ik aan veel verschillende projecten gewerkt met bekende infectieziekten als malaria, tuberculose, hiv en ebola. Maar als ik me voorbereid op mijn missie in Nigeria, blijkt dat een deel van mijn werk over een voor mij onbekende infectieziekte zal gaan: noma. Dat is een vaak dodelijke aandoening die vooral voorkomt bij ondervoede kinderen, kinderen met een slechte mondhygiëne, of kinderen die al andere infectieziekten hebben. Verschillende bacteriën kunnen dan een zweer veroorzaken die begint op de wang, kaak of neus en zich verder uitbreidt in het gezicht. Bot en weefsel kunnen afsterven, waardoor wonden en gaten in het gezicht ontstaan en bijvoorbeeld eten en drinken moeilijk wordt. Ook is de patiënt veel vatbaarder voor andere infecties en is het deelnemen aan het dagelijks leven niet gemakkelijk door hun vaak afwijkende uiterlijk. Er is nog veel onbekend over noma, en ik kijk ernaar uit bij te dragen aan het beter begrijpen en voorkomen van deze aandoening.

 

Hersteloperaties

Tijdens mijn eerste week in Nigeria word ik uitgenodigd het noma-project te bezoeken. Artsen zonder Grenzen ondersteunt het noma kinderziekenhuis in Sokoto, het enige ziekenhuis ter wereld dat zich gespecialiseerd heeft in noma. Als ik het ziekenhuis binnenloop, ontmoet ik als eerste de projectcoördinator. Hij legt me uit dat vier keer per jaar een medisch team van gespecialiseerde plastisch chirurgen, anesthesisten, verpleegkundigen en adviseurs naar het ziekenhuis komen om hersteloperaties aan het gezicht uit te voeren. De operaties zijn complex en kunnen lang duren. Maar het resultaat is vaak verbluffend en betekent een kans op overleving en een nieuw gezonder leven voor patiënt en hun familie.

 

De 6-jarige Zayyanu Murtula ondergaat een reconstructieve operatie. Hij moet 2 keer geopereerd worden om het gat in zijn gezicht te dichten en zijn oog te redden. © Adavize Baiye/MSF

 

Ziekenhuis

De water- en-sanitatiespecialist biedt aan om me rond te leiden door het ziekenhuis. Hij vertelt dat in de maanden tussen de interventies nomapatiënten opgenomen worden in het ziekenhuis, en dat het lokale medische team zorgt voor diagnoses, wondbehandeling, voeding, kleinere operaties en nazorg. Patiënt en familie worden ook bijgestaan door het psychologische team, die hulp bieden voor de vaak heftige psychische en sociale gevolgen van noma. We lopen langs de verschillende afdelingen die op hun deuren bordjes hebben hangen met bijvoorbeeld ‘Voeding’, ‘Psychosociale zorg’ en ‘Laboratorium’ tot hij voor een deur stopt en me vraagt of ik een aantal patiënten wil ontmoeten. Na het zien van een aantal foto’s, ben ik benieuwd hoe noma er in het echt uitziet en wat voor invloed het heeft op de kinderen en stappen we samen de afdeling binnen.

 

Gevolgen

In de lichte zaal liggen ongeveer 10 kinderen die op dit moment aan het aansterken zijn voor een hersteloperatie. Als ik langs de bedden loop en de patiënten en hun families begroet, zie ik de verstrekkende gevolgen van deze ziekte. Mond, neus, ogen, huid en tanden, noma kan je hele gezicht aantasten. Vanuit de andere kant van de zaal komt een klein jongetje naar ons toe gerend en ik kan niet voorkomen dat ik een seconde stil ben: ik vind het moeilijk om te zien hoe erg zijn gezicht is veranderd. Mijn collega roept zijn naam en tilt hem heel hoog op, zodat hij bijna het hoge plafond aan kan raken. Het kind lacht zo hard dat iedereen in de zaal glimlacht. Een meisje komt naar mij toe en begint te dansen. Een verpleegkundige zegt: “Ze vindt het leuk als je meedanst”. Tijdens de minuten dat we dansen, besef ik dat deze patiënten net als elk ander kind ook gewoon graag willen spelen en plezier hebben en ben ik ontzettend trots dat Artsen zonder Grenzen een project als dit ondersteunt.

 

Gegevens

Naast de activiteiten in het ziekenhuis verzamelen we allerlei gegevens van de patiënten, zoals leeftijd, woonplaats en vaccinatiegeschiedenis. Een van mijn taken is het om die gegevens statistisch te analyseren, om een beter beeld te krijgen welke kinderen een hoger risico hebben om noma te krijgen, en waarom. Ons zogenaamde outreach team, dat de gemeenschappen rond Sokoto bezoekt, kan zo eerder kinderen opsporen die noma hebben, zodat de gevolgen minder heftig zijn. Ook kan het team dan gerichter voorlichting geven over noma, voeding en mondhygiëne om de ziekte te voorkomen. Het team steunt daarnaast ook patiënten na terugkeer in de gemeenschap met psychosociale hulp en medische zorg als dit nodig is.

 

Bijzondere plek

Na de rondleiding lopen mijn collega en ik langs de speeltuin en zijn een aantal kinderen aan het schommelen in de zon. Dit ziekenhuis is een bijzondere plek, rustig en veilig voor de patiënten en hun families, en opname hier is vaak een nieuw begin. Ik neem alle indrukken en gedachten mee terug naar mijn werkplek, waar ik met nog meer motivatie begin aan de analyse van de gegevens uit het ziekenhuis.

 

Januari 2017


afbeelding van Suzan Trienekens Geschreven door: Suzan Trienekens
Suzan Trienekens werkt als veldepidemioloog in Nigeria aan het voorkomen van ziekte. Vanuit Sokoto bezoekt ze de projecten van Artsen zonder Grenzen in het land.
Sluit zoeken

Zoekveld