Kala-azar

Maar weinig mensen weten wat kala-azar is, terwijl het na malaria de dodelijkste parasitaire ziekte is. Vrijwel alle patiënten die niet tijdig worden behandeld sterven binnen 6 maanden tot 2 jaar.

Een vroege diagnose en een effectieve behandeling kunnen sterfte voorkomen, zelfs in zeer basale omstandigheden. Artsen zonder Grenzen zet zich in voor nieuwere, betere behandeling en testen voor verwaarloosde ziekten als kala-azar. Ziekten waar maar weinig onderzoek naar diagnostiek, medicijnen en behandeling wordt gedaan.

 

Tweede grootste parasitaire ziekte

Kala-azar komt voor in 76 landen en jaarlijks worden tussen de 200 en 400.000 mensen erdoor getroffen. Het merendeel (ruim 90%) in Bangladesh, Brazilië, Ethiopië, India, Zuid-Sudan en Sudan.* Vrijwel alle patiënten die niet tijdig worden behandeld sterven binnen twee jaar. Er is geen vaccin beschikbaar dat voorkomt dat mensen ziek worden. Daarnaast vormt PKDL, een complicatie die bij 5 tot 50% (afhankelijk van in welk deel van de wereld ze wonen) kan voorkomen. Mensen met PKDL vormen een belangrijke bron voor de verspreiding van de parasiet die kala-azar veroorzaakt.

 

De 12-jarige Zuid-Sudanese Gatwech Bol Lang lijdt aan kala-azar. Hij wordt behandeld in het Artsen zonder Grenzen ziekenhuis in Nasir. © Brendan Bannon/MSF

 

Kala-azar, ziekte van de allerarmsten

Er wordt gezegd dat kala-azar (viscerale leishmaniasis of zwarte koorts) een ziekte van de allerarmsten is. De leishmaniaparasiet, de parasiet die kala-azar veroorzaakt, wordt overgebracht door zandvliegen: minuscule vliegjes die huizen in scheuren van lemen huisjes (Zuid-Azië) of in de acaciabomen (Oost-Afrika). De meest voorkomende symptomen zijn onder meer koorts, gewichtsverlies, vergroting van de lever en milt, bloedarmoede en een verlaagd afweersysteem. Eén van de grote uitdagingen is de co-infectie van kala-azar met hiv. Deze twee hebben een negatieve invloed op elkaar.

 

‘Iedere behandelde patiënt is een leven dat je hebt gered.’

Koert Ritmeijer, kala-azar adviseur Artsen zonder Grenzen

 

Huidaandoening PKDL

De leishmaniaparasiet leeft ook in mensen die lijden aan aan de huidaandoening PKDL (Post-kala-azar dermale leishmaniasis). Het is een immunologische complicatie die zich voordoet bij een deel van de kala-azarpatiënten die van de ziekte hersteld zijn en zich goed voelen, maar die een typische huiduitslag ontwikkelen. Het uit zich in Bangladesh bijvoorbeeld als kleine pigmentverkleuringen van de huid. Het is niet gevaarlijk voor de patiënt zelf. Omdat de parasiet in de huid actief is, is het eenvoudig voor een zandvlieg om ze op te nemen en door te geven aan het volgende slachtoffer. Om te voorkomen dat kala-azar zich verder verspreidt is het daarom belangrijk om ook patiënten die aan PKDL lijden, te behandelen.

 

De 5-jarige Fatema Akhter met haar vader Abdul Rahman, terug thuis nadat ze van kala-azar is genezen. Zij werd behandeld in de Artsen zonder Grenzen kliniek in Fulbaria, Bangladesh.© Gazi Nafis Ahmed.

 

Opsporen en behandelen

Met een snelle diagnostische test waarvoor niet meer dan één bloeddruppel nodig is, kun je na 20 minuten zien of iemand al dan niet besmet is met kala-azar. Er zijn verschillende behandelingen voor kala-azar die specifiek voor één continent gelden omdat de effectiviteit per regio verschilt. Een behandeling met SSG (natriumstibogluconaat), bijvoorbeeld, bestaat uit giftige en pijnlijke intramusculaire injecties die 30 dagen lang worden toegediend in het ziekenhuis. Patiënten die behandeld worden met miltefosine moeten 28 dagen lang 2 keer per dag pillen slikken die maag-darm klachten geven. In Afrika heeft Artsen zonder Grenzen een lichtere en veiligere behandeling geïntroduceerd in de vorm van een combinatie van SSG en een antibioticum, waardoor de behandelingsduur wordt gehalveerd, en in Bangladesh heeft Artsen zonder Grenzen het medicijn AmBisome (liposomale amfotericine B) geïntroduceerd. Deze bestaat uit maar 1 of 3 intraveneuze infuusbehandelingen (afhankelijk van of de patiënt andere complicaties heeft) en de patiënt hoeft maar 1 nacht in het ziekenhuis te blijven. Ook patiënten met PKDL kunnen hiermee behandeld worden; onderzoek naar de optimale dosering in momenteel gaande.

 

Francis Gatluak was een van onze eerste kala-azarpatiënten eind jaren 80 in Zuid-Sudan. Inmiddels is hij medisch specialist voor de behandeling van kala-azar en tbc en werkt hij al ruim 24 jaar voor Artsen zonder Grenzen. © John Stanmeyer/VII Photo

 

Artsen zonder Grenzen en kala-azar

Sinds 1988 heeft Artsen zonder Grenzen meer dan 125.000 mensen voor kala-azar behandeld, vooral in Sudan, Zuid-Sudan, Ethiopië, Kenia, Somalië, Uganda, India en Bangladesh.** We onderzoeken voortdurend hoe de behandeling van kala-azar kan worden verbeterd en introduceerden in India en Bangladesh de kortere kuur met AmBisome. Ook richten wij ons op de gevaren van co-infectie van kala-azar en hiv bij patiënten: mensen met hiv zullen sneller ziek worden van kala-azar en een infectie met kala-azar versnelt het ontwikkelen van aids. Daarom testen wij mensen op beide infecties in gebieden waar kala-azar veel voorkomt en bieden wij hen een geïntegreerde behandeling. Daarnaast doen wij veel onderzoek naar de behandeling van kala-azar en de zeer moeilijk te genezen coïnfectie met hiv. In 2013 behandelden wij 5.860 patiënten voor kala-azar.***

 

Mede dankzij onze inspanningen op het gebied van pleitbezorging komt er wereldwijd meer aandacht voor kala-azar, met name recentelijk meer aandacht van grote donoren. Samen met 3 andere organisaties hebben wij een consortium opgericht om fondsen van 34 miljoen euro van DFID te besteden aan kala-azar controleprojecten in Zuid-Azië en Oost-Afrika.

 

MSF Access

Met de MSF Access Campaign, onze internationale campagneorganisatie, zetten wij ons in voor de ontwikkeling en beschikbaarheid van betere medicijnen en diagnostiek. Onze medische specialisten brengen rapporten uit en pleiten voortdurend bij overheden, de farmaceutische industrie en internationale organisaties ervoor om de meest effectieve medicijnen en behandelingen beschikbaar te maken. Op de website www.msfaccess.org vind je diepgaande informatie over onze standpunten en onderzoeken met betrekking tot verwaarloosde ziekten als kala-azar.

 

Lees ook het rapport ‘Fighting neglect: Finding ways to manage and control visceral leishmaniasis, human African trypanosomiasis and Chagas disease’

 

* Cijfers Wereldgezondheidsorganisatie, Leishmaniasis factsheet januari 2014

** Cijfers Artsen zonder Grenzen internationale netwerk tot en met maart 2014

*** Cijfers Artsen zonder Grenzen internationale netwerk

200.000
tot 400.000 mensen krijgen jaarlijks kala-azar
90%
van mensen met kala-azar wereldwijd wonen in maar 6 landen
1 of 3
intraveneuze behandeling(en) met 1 medicijn kan een kala-azarpatiënt in Azië genezen
Sluit zoeken

Zoekveld