R&D-model medicijnen moet op de schop

vrijdag 16 september 2016

Tot en met 26 september vindt de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, waaraan 193 landen deelnemen, plaats in New York. Naar verwachting staat het aanpakken van de torenhoge medicijnprijzen hoog op de agenda. Overheden moeten dit doen door de manier waarop de farmaceutische industrie nu onderzoek en ontwikkeling uitvoert op zijn kop te zetten. Dat stelt Artsen zonder Grenzen in haar nieuwe rapport: ‘Lives on the Edge’. Gezien het feit dat overheden miljarden aan subsidies voor medische Research & Development (R&D) verstrekken, hebben zij de mogelijkheid ervoor te zorgen dat dit belastinggeld wordt ingezet om betaalbare, effectieve medicijnen te verzorgen voor haar burgers.

 

Extreem dure medicijnen

Vaccins, testen en medicijnen kúnnen beschikbaar zijn, tegen een betaalbare prijs. Maar dat is níet de huidige realiteit: ze zijn of extreem duur of er wordt geen onderzoek naar gedaan. Met als gevolg dat er geen of te weinig vaccins of medicijnen zijn voor dodelijke ziekten als ebola en resistente tuberculose. Dat leidt tot schrijnende situaties, zoals bleek tijdens de ebola-epidemie. Artsen zonder Grenzen hulpverlener Ella Watson-Stryker verwoordde het zo: ‘We proberen een bosbrand te doven met plantenspuiten.’

 

Inkijk in de hoge-risicozone van een Artsen zonder Grenzen ebolakliniek in Freetown, de hoofdstad van Sierra Leone, waar ebolapatiënten verpleegd worden. © Yann Libessart/MSF

 

De rol van overheden

Wat moeten overheden doen volgens Artsen zonder Grenzen? Zij moeten van de farmaceutische bedrijven die zij subsidiëren transparantie eisen over de kosten en opbouw van R&D. De financiële prikkels voor innovatie moeten worden aangepakt: door te eisen dat overheden de licentie krijgen en door de koppeling tussen innovator en monopolierechten weg te nemen. Overheden moeten onderling coördineren en duurzaam financieren. En zij moeten handelen in het belang van mensen over de hele wereld.

 

Medicijn duurder dan goud

Het huidige R&D-model leidt ertoe dat er niet is wat er nodig is; nieuwe antibiotica ontbreekt terwijl resistentie voor de bestaande groeit. Medicijnen en vaccins zijn te duur vanwege patenten, zo kost het nieuwe hepatitis-C-medicijn sofosbuvir 1.000 dollar (900 euro) per pil, terwijl die voor minder dan 1 dollar (90 eurocent) gemaakt kan worden. Daarmee is het per gram 67 keer duurder dan goud. Intellectueel eigendomsrecht verhindert samenwerking tussen onderzoekers. Het argument dat R&D zo enorm duur is, valt ook mee. Uit de jaarrekeningen van de top tien grootste farmaceutische concerns blijkt dat negen daarvan meer aan marketing uitgeven dan aan R&D. 

 

Artsen zonder Grenzen demonstratie in Berlijn voor betaalbare longontstekingsvaccins. Pfizer en GlaxoSmithKline zijn de enige twee bedrijven die dit levensreddende vaccin (mogen) produceren en rekenen hier een prijs tussen de 10 en de 190 dollar voor.

 

Betaalbare medicijnen ontbreken

Katrien Coppens, adjunct-directeur van Artsen zonder Grenzen: ‘Dagelijks zien wij in onze projecten de nadelige gevolgen van het huidige R&D-model: het ontbreken van betaalbare, levensreddende medicijnen en vaccins. ’ Het beleid in Nederland van Minister Schippers is een goede aanzet en geeft blijk van de groeiende erkenning dat het huidige model faalt, voor arme maar ook voor rijke landen. Uiteindelijk moet het systeem wereldwijd op de schop.

 

Overheden betalen dubbel

Overheden betalen nu vaak dubbel voor medicijnen. Zo komt zo’n 30% van de totale jaarlijkse bestedingen aan biomedische R&D van overheden, namelijk 70 miljard dollar (62,3 miljard euro) van het totaal aan bestedingen van 240 miljard dollar (213,7 miljard euro). Tegelijkertijd betalen ze meer dan 1.000 miljard dollar (890.500 miljard euro) aan inkoop van medicijnen.

 

VN-commissie

Artsen zonder Grenzen is niet de enige die aanbevelingen doet. Op 14 september bracht een VN-commissie een rapport uit. Overeenkomsten met de aanbevelingen van Artsen zonder Grenzen zijn onder meer de eis om transparantie, ontkoppeling van de bekostiging van R&D en omzet en verminderen van monopolies die toegang tot betaalbare medicijnen en vaccins in de weg staan.

 

Lives on the Edge

Bekijk het Artsen zonder Grenzen rapport via de speciale website Lives on the Edge’ of download een pdf-versie van het rapport. Het rapport is uitgebracht door onze internationale campagne voor onderzoek naar medicijnen voor verwaarloosde ziekten: de 'MSF Campaign for Access to Essential Medicines', kortweg de MSF Access Campaign

Sluit zoeken

Zoekveld