De lange lijst aanvallen op medische zorg, een jaar na Kunduz

In het jaar na de bombardementen op een kliniek van Artsen zonder Grenzen in Afghanistan is het geweld tegen onze faciliteiten doorgegaan. We blijven met klem oproepen tot respect voor onze zorg.

Ziekenhuis verwoest

In de vroege ochtend van 3 oktober 2015, vanaf 02.00, werd ons traumaziekenhuis in Kunduz, Afghanistan, door een serie aanvallen van een Amerikaans vliegtuig verwoest. 42 mensen, onder wie 24 patiënten en 14 hulpverleners kwamen om. Sommige patiënten verbrandden in hun bedden. Anderen werden uit de lucht beschoten terwijl ze het brandende gebouw ontvluchtten. Meer dan een miljoen Afghanen in de regio Kunduz verloren de gratis chirurgische zorg die het 100 bedden tellende ziekenhuis bood. Sinds de opening in 2011 waren er 15.000 operaties uitgevoerd.

In Memoriam: onze 14 omgekomen collega's in Kunduz

 

 

Coördinaten

Om te voorkomen dat het ziekenhuis zou worden gebombardeerd, hadden we aan alle partijen de GPS-coördinaten van het ziekenhuis doorgegeven. In de kliniek werden onder geen beding wapens toegelaten en onze artsen behandelden iedereen, enkel op basis van medische noodzaak.

 

Tragische serie

Het bombardement in Kunduz is er één in een tragische en lange serie van aanvallen op klinieken. Sinds de aanval op Kunduz zijn bij ruim 75 bombardementen in totaal 25 klinieken en ziekenhuizen beheerd of ondersteund door Artsen zonder Grenzen getroffen: 4 in Jemen en 21 in Syrië. 

 

 

Oorlogsstrategie

Hoe afschuwelijk die bombardementen afzonderlijk ook zijn, uiteindelijk verbleken ze bij de wreedheid van de hedendaagse gewapende conflicten als geheel. In Jemen hollen de aanvalsrichtlijnen en de protocollen rond de vijandelijkheden de bescherming van medische voorzieningen, scholen, markten en plaatsen voor erediensten uit. Ook in Syrië lijkt het bombarderen van gezondheidsvoorzieningen deel van de oorlogsstrategie te zijn. De directeur van het Al Quds ziekenhuis in Aleppo, omschreef de situatie als volgt: ‘Ik begrijp dat we op moeten roepen tot respect voor ziekenhuizen, maar binnenkort zijn er geen patiënten meer die er voor een behandeling naartoe gaan.’

 

Zorg in gevaar

Wat er ook achter de aanvallen op medische zorg zit, het effect is steeds dat patiënten en zij die hen verplegen omkomen. Met iedere aanval neemt het aantal medische zorgverleners af. De hoeveelheid spoedeisende hulp die geboden kan worden komt onder druk, in een tijd dat mensen die het meest nodig hebben. Ook routinematige zorg kan in gevaar komen: waar kan het kind met longontsteking nog terecht?

 

Angst

De aanvallen zorgen ook voor meer angst onder de bevolking: mensen zijn eerder geneigd om een opname uit te stellen of om vervroegd het ziekenhuis te verlaten, en willen liever niet dat er in hun omgeving een ziekenhuis wordt geopend, uit angst voor bombardementen. Naast de directe en indirecte effecten op de gezondheid, die nog verder onderzocht moeten worden, gaat het bij de vernietiging van ziekenhuizen uiteindelijk om het verwoesten van de laatste plekken in een oorlog waar nog menselijkheid te vinden is.

 

Resolutie

Op 3 mei nam de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties een resolutie (no. 2286) aan, waarin zij de lidstaten opriep medische voorzieningen en personeel in conflictsituaties te beschermen. De stap heeft tot nu toe schrijnend genoeg geen enkel effect gehad: sinds 3 mei vonden 25 aanvallen op klinieken en ziekenhuizen beheerd of ondersteund door Artsen zonder Grenzen plaats.

 

Retoriek

‘De lange serie aanvallen sinds drie mei toont aan dat deze resolutie tot nu toe niets meer is dan holle retoriek’, zegt algemeen directeur van Artsen zonder Grenzen Arjan Hehenkamp. ‘Het is buitengewoon triest dat de mooie woorden ervan nog steeds niet in daden worden omgezet. Dat geldt in het bijzonder voor de vier leden van de Veiligheidsraad die in meer of mindere mate betrokken zijn bij coalities die faciliteiten hebben aangevallen die wij runnen of ondersteunen.’

 

Jemen

In Jemen gingen de aanvallen door, ondanks gesprekken met hooggeplaatste functionarissen van de coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië én herhaalde verzekeringen dat het oorlogsrecht gerespecteerd zou worden. Vanwege de aanvallen hebben we in augustus 2016 onze projecten in het noorden van Jemen moeten sluiten. De doorgaande aanvallen laten ook zien dat de partners in de coalitie falen bij het afdwingen van maatregelen die de bescherming van de bevolking belangrijk zouden vergroten.    

 

Ongelimiteerde oorlogsvoering

De continue aanvallen op woonwijken en de precisieaanvallen op medische voorzieningen worden ontkend, doodgezwegen, vergoelijkt of simpelweg afgedaan als vergissingen. Hoe kunnen medische professionals zorg bieden als hun ziekenhuizen legitieme doelwitten worden? Hoe kunnen ze gewonden van alle partijen behandelen als autoriteiten het recht claimen gewonde en zieke vijanden te arresteren of aan te vallen in ziekenhuizen, en ze artsen beschuldigen van medeplichtigheid met of steunen van misdadigers? Als staatsveiligheidsbelangen de deur openzetten naar ongelimiteerde oorlogsvoering, dan betaalt de bevolking de hoogste prijs.

 

Oproep

Artsen zonder Grenzen roept de lidstaten van de Verenigde Naties op tot het onmiddellijk toepassen van resolutie 2286 en alle aanvallen op medische faciliteiten, medewerkers en noodhulpteams onmiddellijk te staken. Daarnaast stelt ze dat het aanvallen van medische voorzieningen bij het formuleren van militaire strategische planning en aanvalsrichtlijnen (Rules of Engagement) ondubbelzinnig uitgesloten moet worden. Ook moeten er instanties worden opgezet die snel, onpartijdig en onafhankelijk onderzoek kunnen doen naar schendingen van resolutie 2286. Daarnaast pleiten we voor een speciale VN-rapporteur op het gebied van aanvallen op medische voorzieningen.

 

Politieke prijs

‘Dergelijke aanvallen moeten absoluut voorkomen worden’, zegt Arjan Hehenkamp. ‘Als ze toch gebeuren, moet de politieke prijs voor de daders zo hoog mogelijk zijn. Wat op het spel staat is levensreddende medische zorg en een laatste toevluchtsoord voor menselijkheid in het centrum van vijandelijkheden. Aanvallen op medische voorzieningen mogen nooit vanzelfsprekend worden.’

 

‘Kom uw beloftes na’. Op 28 september sprak internationaal voorzitter van Artsen zonder Grenzen Joanne Liu de Veiligheidsraad toe. Ben jij het met ons eens dat de aanvallen op ziekenhuizen moeten stoppen? Doe dan mee en laat je stem horen via Twitter, Facebook, hoe dan ook! We vragen je dit in het Engels te doen voor meer, wereldwijde impact. Doe mee met #NotATarget

 

Luister naar een interview met Arjan Hehenkamp over het geweld tegen klinieken in het programma Bureau Buitenland van de VPRO.

 

Het Australische TV-station ABC maakte een aangrijpende documentaire over de aanval op het traumaziekenhuis in Kunduz (30 minuten, Engels). 

 

Sluit zoeken

Zoekveld